ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่จุดเปลี่ยนสำคัญในหน้าประวัติศาสตร์เทคโนโลยี เมื่อความเคลื่อนไหวในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา (6–13 สิงหาคม 2026) ชี้ให้เห็นว่าไทยไม่ได้เป็นเพียงผู้ใช้งานเทคโนโลยีอีกต่อไป แต่กำลังทะยานขึ้นสู่บทบาทผู้นำด้านห่วงโซ่คุณค่า AI ในระดับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยมีการขับเคลื่อนทั้งในระดับนโยบายโลกและกรอบกฎหมายภายในประเทศอย่างเข้มข้น
จากการประกาศวิสัยทัศน์บนเวทีโลก ณ นครเซี่ยงไฮ้ ไปจนถึงการเร่งรับฟังความเห็นต่อร่างกฎหมาย AI Act ฉบับแรกของประเทศ สะท้อนให้เห็นถึงความทะเยอทะยานของไทยในการสร้างสมดุลที่เหมาะสมระหว่างการเร่งนวัตกรรมและการสร้างธรรมาภิบาลที่รัดกุม เพื่อปกป้องประชาชนจากภัยไซเบอร์ที่ทวีความรุนแรงขึ้นในยุคปัญญาประดิษฐ์ครองเมือง
1. วิสัยทัศน์ไทยบนเวที WAIC 2026: ธรรมาภิบาลเพื่อการปกป้องและพัฒนา
ในช่วงที่ผ่านมา ประเทศไทยได้แสดงจุดยืนที่ชัดเจนบนเวทีระดับสากลอย่าง World Artificial Intelligence Conference 2026 (WAIC 2026) ณ นครเซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน ภายใต้หัวข้อ “AI Partnership for a Brighter Future” โดยนายกรัฐมนตรีไทยได้ร่วมกล่าวสุนทรพจน์เน้นย้ำถึงความสำคัญของธรรมาภิบาล AI (AI Governance) เพื่อเป็นเกราะคุ้มครองประชาชนไทยจากความเสี่ยงยุคใหม่ โดยเฉพาะปัญหาข่าวปลอม (Fake News) ข้อมูลเท็จ และภัยคุกคามทางไซเบอร์ที่ขับเคลื่อนด้วย AI
การเข้าร่วมครั้งนี้ไม่เพียงแต่เป็นการแสดงเจตจำนงในการร่วมมือกับนานาชาติเพื่อพัฒนา AI อย่างมีจริยธรรมและความรับผิดชอบเท่านั้น แต่ยังเป็นโอกาสในการผลักดันนโยบายระดับรัฐบาลร่วมกับองค์กรสากลอย่าง UNESCO เพื่อสร้างกรอบความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัวที่ได้มาตรฐานโลก ซึ่งถือเป็นรากฐานสำคัญที่จะทำให้การประยุกต์ใช้ AI ในไทยเกิดขึ้นได้อย่างยั่งยืนและได้รับความไว้วางใจจากภาคประชาชน
2. โค้งสุดท้ายร่าง AI Act ของไทย: กฎหมายที่เน้นกำกับดูแลตามระดับความเสี่ยง
ในด้านกฎระเบียบ ประเทศไทยกำลังเดินทางมาถึงจุดสำคัญกับการจัดทำร่าง “AI Act” หรือกรอบกฎหมายกำกับดูแล AI ฉบับแรก ซึ่งอยู่ในช่วงของการเปิดรับฟังความคิดเห็นสาธารณะที่จะสิ้นสุดลงในวันที่ 14 สิงหาคม 2026 นี้ โดยสาระสำคัญของร่างกฎหมายนี้อ้างอิงจากมาตรฐานสากลที่เน้นการกำกับดูแลตามระดับความเสี่ยง (Risk-based Approach) เพื่อให้มั่นใจว่าการควบคุมจะไม่ไปขัดขวางนวัตกรรม แต่ในขณะเดียวกันก็สามารถป้องกันผลกระทบเชิงลบได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- การกำหนดระดับความเสี่ยงของระบบ AI เพื่อการบังคับใช้กฎหมายที่เหมาะสม
- การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลและมาตรฐานธรรมาภิบาลข้อมูล
- การเตรียมความพร้อมเพื่อรองรับการลงทุนจากต่างชาติผ่านความชัดเจนด้านกฎหมาย
- ความร่วมมือกับสำนักกฎหมายชั้นนำอย่าง Baker McKenzie และ Rajah & Tann เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบในเชิงลึก
ความเคลื่อนไหวนี้สอดคล้องกับรายงานบทวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่า AI ที่ระบุว่าไทยกำลังขยายโครงสร้างพื้นฐานและการลงทุนด้าน AI อย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างระบบนิเวศที่พร้อมรองรับอุตสาหกรรมที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูลจริงและฐานข้อมูลภาษาไทยโดยเฉพาะ
3. ภาคธุรกิจไทยขยายตัวสู่ Agentic AI และระบบอัตโนมัติขั้นสูง
ผลการสำรวจล่าสุดที่น่าสนใจจาก AWS พบว่าภาคธุรกิจไทยมีการตื่นตัวด้านการใช้งาน AI อย่างก้าวกระโดด โดยสัดส่วนการใช้งาน AI อย่างต่อเนื่องในองค์กรเพิ่มขึ้นจาก 32% ในปีก่อนหน้า มาเป็น 43% ในปี 2026 นี้ แสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนผ่านจากการทดลองใช้งาน (Experimentation) ไปสู่การใช้งานจริงในระดับปฏิบัติการ (Production) อย่างเต็มรูปแบบ
เทรนด์ที่น่าจับตามองที่สุดคือการมุ่งไปสู่ “Agentic AI” หรือปัญญาประดิษฐ์ที่สามารถตัดสินใจและดำเนินการแทนมนุษย์ในกระบวนการที่ซับซ้อน รวมถึงการบูรณาการ AI เข้ากับระบบอัตโนมัติขั้นสูง (Advanced Automation) แม้ว่าจะมีข้อจำกัดด้านโครงสร้างพื้นฐานบางประการที่สื่อท้องถิ่นอย่าง Bangkok Biz News และ Nation Thailand ออกมาเตือนให้เร่งพัฒนา แต่ภาพรวมยังแสดงให้เห็นว่าไทยเป็นหนึ่งในผู้นำห่วงโซ่การผลิต AI ของภูมิภาคที่นักลงทุนต่างชาติให้ความสำคัญอย่างมาก
โดยสรุปแล้ว ทิศทางของ AI ในประเทศไทยในปี 2026 คือการมุ่งเน้นความสมดุลระหว่างการเป็น “ศูนย์กลางนวัตกรรม” และการเป็น “พื้นที่ปลอดภัย” ของเทคโนโลยี การเร่งคลอดกฎหมาย AI Act และความแข็งแกร่งของภาคธุรกิจที่ก้าวไปสู่ Agentic AI จะเป็นเครื่องยนต์หลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลของไทย อย่างไรก็ตาม โจทย์ใหญ่ที่รัฐบาลและภาคเอกชนต้องร่วมมือกันคือการปิดช่องโหว่ด้านโครงสร้างพื้นฐาน และการรับมือกับภัยไซเบอร์ที่มาพร้อมกับความฉลาดของปัญญาประดิษฐ์อย่างเท่าทัน เพื่อให้ประเทศไทยก้าวสู่เวทีโลกได้อย่างสง่างามและยั่งยืน