ข้อมูลตรวจสอบ ณ 13 ตุลาคม 2026 เวลา 14:08 น.
เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) กำลังเข้ามามีบทบาทสำคัญในการอนุรักษ์และฟื้นฟูมรดกทางวัฒนธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในโครงการที่ต้องการนำศิลปะโบราณกลับมามีชีวิตอีกครั้ง ล่าสุด สำนักนวัตกรรมดิจิทัลและระบบอัจฉริยะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) ได้นำ AI มาใช้ในโครงการ “Re-mapping Nora: การถอดรหัสพันธุกรรมท่ารำที่มีมามากกว่า 100 ปี ด้วยนวัตกรรม AI เพื่อสร้างสรรค์แผนที่ใหม่แห่งศิลปะโนราไทยและอาเซียน” ซึ่งเปลี่ยนภาพถ่ายโนราเก่าแก่กว่า 100 ปี ให้กลายเป็นวิดีโอท่ารำที่เคลื่อนไหวได้เสมือนจริง เปิดมิติใหม่ในการเข้าถึงและสืบสานศิลปะการแสดงพื้นบ้านของไทย [psub.psu.ac.th]
พลิกฟื้นภาพถ่ายสู่ท่ารำเคลื่อนไหว
โครงการ “Re-mapping Nora” เริ่มต้นจากการรวบรวมภาพถ่ายโนราตั้งแต่ปี 2466 ซึ่งมีอายุมากกว่า 103 ปี โดยเป็นภาพขาวดำที่เลือนลางจากหนังสือและภาพวาดเก่าของบรมครูโนรา “ขุนอุปถัมภ์นรากร” หรือ หมื่นระบำบันเทิงชาตรี [psub.psu.ac.th] รองศาสตราจารย์ ดร.สินชัย กมลภิวงศ์ ผู้อำนวยการสำนักนวัตกรรมดิจิทัลและระบบอัจฉริยะ ม.อ. ระบุว่า ทีมงานได้นำภาพเหล่านี้มาฟื้นฟูรายละเอียดเครื่องแต่งกาย เครื่องประดับ และท่ามือให้คมชัด ก่อนจะใช้เทคโนโลยี AI สร้างช่วงเชื่อมต่อระหว่างภาพท่ารำที่เรียงต่อกัน ทำให้ภาพนิ่งกลายเป็นการรำที่เคลื่อนไหวต่อเนื่อง [psub.psu.ac.th]
ผศ.ดร.ชิดชนก โชคสุชาติ รองผู้อำนวยการสำนักนวัตกรรมดิจิทัลและระบบอัจฉริยะ ม.อ. อธิบายเพิ่มเติมว่า AI ทั่วไปไม่มีองค์ความรู้เฉพาะเกี่ยวกับโนรา ทีมงานจึงต้องนำภาพจากหนังสือโนราของครูธรรมนิตย์ นิคมรัตน์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (โนรา) และภาพโบราณจากหอสมุดแห่งชาติ มาฝึกฝนอัลกอริทึมให้เรียนรู้ท่ารำแม่บท [psub.psu.ac.th] ในช่วงแรก AI ยังสร้างท่ารำได้ไม่ถูกต้อง จึงต้องอาศัยความเชี่ยวชาญของครูธรรมนิตย์ในการตรวจสอบและให้คำแนะนำ เพื่อให้การเคลื่อนไหวที่ AI สร้างขึ้นสอดคล้องกับท่ารำโนราแม่บท โดยเฉพาะรายละเอียดสำคัญ เช่น ท่าจีบ การหมุนข้อมือ การซอยเท้า รวมถึงองศาของนิ้ว แขน ขา และการย่อตัว ซึ่งทีมงานได้ถอดออกมาเป็นพิกัดและข้อมูลการเคลื่อนไหวอย่างชัดเจน หรือที่เรียกว่า “รหัสพันธุกรรมของท่ารำ” [psub.psu.ac.th]
การประยุกต์ใช้และผลลัพธ์
จากภาพนิ่ง 12 ภาพในตำรา โครงการนี้สามารถสร้างวิดีโอท่ารำได้ถึง 22 วิดีโอ ซึ่งกลายเป็นท่วงท่ารำที่เคลื่อนไหวได้เสมือนจริง [psub.psu.ac.th] วิดีโอเหล่านี้ไม่เพียงช่วยให้เยาวชนและคนรุ่นใหม่เข้าถึงความงดงามของ “โนรา” ได้ง่ายขึ้น แต่ยังต่อยอดเป็นสื่อการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงภูมิปัญญาไทยกับเทคโนโลยีร่วมสมัย [psub.psu.ac.th] ทีมงานได้นำวิดีโอชุดแรกไปทดลองกับนักเรียนโรงเรียนชะอวดเคร่งธรรมวิทยา โดยแบ่งระดับผู้เรียนตั้งแต่ผู้รำเบื้องต้นไปจนถึงผู้เชี่ยวชาญ เพื่อให้สามารถฝึกท่ารำผ่านวิดีโอได้เหมาะสมกับแต่ละคน และผู้เรียนยังสามารถบันทึกท่ารำของตนเองได้ด้วย [psub.psu.ac.th]
นิทรรศการนวัตศิลป์ดิจิทัล “Breath of Nora” สืบสานภาพโนรา 100 ปี ด้วย AI NORA ได้จัดขึ้นเพื่อถ่ายทอดเรื่องราวของโนราผ่านการผสานระหว่างมรดกทางวัฒนธรรมกับนวัตกรรมดิจิทัล เปิดมุมมองใหม่ให้ผู้ชมได้สัมผัสเสน่ห์ของโนราในรูปแบบที่แตกต่างจากเดิม [psub.psu.ac.th] ความสำเร็จนี้สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของ AI ในการเป็นเครื่องมือช่วยอนุรักษ์และเผยแพร่มรดกทางวัฒนธรรม โดยไม่เพียงแต่ฟื้นฟูสิ่งที่เลือนหาย แต่ยังสร้างสรรค์วิธีการนำเสนอที่น่าสนใจและเข้าถึงได้ง่ายขึ้นในยุคดิจิทัล
โครงการ “Re-mapping Nora” เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของการนำ AI มาใช้ในการอนุรักษ์และฟื้นฟูศิลปวัฒนธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเปลี่ยนภาพถ่ายโบราณให้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้งผ่านวิดีโอท่ารำ การทำงานร่วมกันระหว่างผู้เชี่ยวชาญด้านโนราและนักวิจัย AI เป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้ AI สามารถเข้าใจและสร้างสรรค์ท่ารำได้อย่างถูกต้องตามหลักแม่บท โครงการนี้ไม่เพียงช่วยสืบสานมรดกภูมิปัญญาไทย แต่ยังเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่ได้เข้าถึงและเรียนรู้ศิลปะการแสดงพื้นบ้านในรูปแบบที่น่าสนใจและทันสมัย ซึ่งเป็นแนวทางที่พิพิธภัณฑ์และสถาบันวัฒนธรรมทั่วโลกสามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อรักษาและเผยแพร่มรดกของตนในยุคดิจิทัลต่อไป
แหล่งข้อมูล
- [psub.psu.ac.th] PSU Broadcast. ปลุกชีวิตภาพถ่ายโนรา ๑๐๐ ปี ให้ร่ายรำได้อีกครั้ง ด้วยพลังของ AI สืบสานมรดกภูมิปัญญาไทยสู่โลกดิจิทัล. (ไม่ระบุวันที่เผยแพร่). https://psub.psu.ac.th/?p=16632