สหภาพนักแสดงญี่ปุ่นออกแนวทาง AI คุ้มครองเสียงนักพากย์และนักแสดง

/ AI ช่วยสรุปข่าว

ข้อมูลตรวจสอบ ณ 23 ตุลาคม 2026 14:06 เวลาไทย

สหภาพนักแสดงญี่ปุ่น (Japan Actors Union หรือ Nippairen) ซึ่งเป็นองค์กรที่รวบรวมนักแสดงและนักพากย์กว่า 2,600 คน ได้ประกาศแนวปฏิบัติอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2026 เพื่อควบคุมการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการสร้างเสียงของนักแสดงโดยไม่ได้รับอนุญาต แนวทางนี้เกิดขึ้นท่ามกลางความกังวลที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับการนำเสียงจากผลงานเก่าไปใช้ฝึก AI และการสร้างเสียงสังเคราะห์ที่เลียนแบบนักแสดงจริงเพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าหรือในวิดีโอปลอม โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างมาตรฐานอุตสาหกรรมในขณะที่ผลักดันให้รัฐบาลออกกฎหมายคุ้มครอง “สิทธิในเสียง” อย่างครอบคลุม [acgch.com]

มือมนุษย์กับคลื่นเสียงดิจิทัล แสดงถึงการควบคุมการใช้ AI

หลักการสำคัญของแนวปฏิบัติ Nippairen

แนวปฏิบัติ “Guidelines on the Use of Generative AI Involving Voices” ของ Nippairen กำหนดให้ต้องได้รับความยินยอมจากนักแสดงในทุกขั้นตอนของการใช้เสียงด้วย AI โดยมีรายละเอียดดังนี้ [acgch.com]

  • การยินยอมในทุกขั้นตอน: ต้องได้รับความยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษรแยกต่างหาก พร้อมระบุวัตถุประสงค์อย่างชัดเจน สำหรับการนำเสียงไปฝึกฝน AI, การสร้างแบบจำลอง AI ที่จำลองเสียงนั้น และการนำเสียงที่สร้างขึ้นไปใช้ในผลงาน นอกจากนี้ยังครอบคลุมถึงการสร้างเสียงของนักแสดงเฉพาะเจาะจงโดยการระบุชื่อ บทบาท หรือลักษณะเสียงในพรอมต์
  • การแจ้งล่วงหน้าและข้อจำกัดด้านเวลา: นักแสดงต้องได้รับการแจ้งล่วงหน้าอย่างน้อย 7 วันก่อนการฝึกฝนหรือพัฒนา AI ใหม่ และอย่างน้อย 48 ชั่วโมงก่อนที่จะมีการนำแบบจำลองที่มีอยู่ไปใช้สร้างบทพูดสำหรับผลงาน ไม่อนุญาตให้มีสัญญาแบบเหมาจ่ายที่ครอบคลุมการใช้งานในอนาคต และโดยหลักการแล้ว การยินยอมจะมีผลไม่เกินหนึ่งปี
  • ค่าตอบแทน: การใช้เสียงที่สร้างโดย AI จะถือว่าเทียบเท่ากับการแสดงใหม่ นอกเหนือจากค่าธรรมเนียมการปรากฏตัวตามปกติ แนวทางนี้ยังเรียกร้องให้มีค่าธรรมเนียมสำหรับการฝึกฝนและพัฒนา, การใช้เสียงที่สร้างขึ้น, การใช้งานเพิ่มเติม เช่น การโฆษณา และการใช้งานหลายภาษา
  • การพากย์หลายภาษา: การใช้ AI เพื่อสร้างเสียงพากย์ภาษาต่างประเทศด้วยเสียงของนักแสดงเอง ต้องได้รับอนุญาตใหม่และมีการจ่ายค่าตอบแทนเพิ่มเติม
  • ให้ความสำคัญกับการแสดงโดยมนุษย์: มีข้อกำหนดพิเศษสำหรับผลงานเสียงภาษาญี่ปุ่น เช่น อนิเมะและการพากย์ โดยยึดหลักว่าการแสดงของมนุษย์มีความสำคัญเป็นอันดับแรก
  • นักแสดงผู้ล่วงลับ: ความปรารถนาของนักแสดงในขณะมีชีวิตจะต้องได้รับการเคารพให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ และการสร้างเสียงของพวกเขาด้วย AI ต้องได้รับอนุญาตอย่างเข้มงวดจากทายาทหรือผู้ดูแลสิทธิ์
  • ไม่มีการตอบโต้: นักแสดงที่ปฏิเสธหรือถอนความยินยอมในการใช้ AI จะต้องไม่ถูกลดทอนโอกาสในการคัดเลือกบท การออดิชั่น หรือการปฏิบัติใดๆ

การตอบรับและบริบทที่เกี่ยวข้อง

แนวทางนี้ได้รับการสนับสนุนจากสององค์กรอุตสาหกรรมที่ประกอบด้วยบริษัทจัดหานักแสดงและนักพากย์ ได้แก่ Nihon Geino Management Jigyosha Kyokai และ Nihon Seiyu Jigyosha Kyogikai [acgch.com] การประกาศแนวทางนี้เกิดขึ้นหลังจากการตัดสินของศาลแขวงโตเกียวเมื่อวันที่ 30 กันยายน ซึ่งระบุว่าเสียงของบุคคลสามารถได้รับการคุ้มครองโดยสิทธิ์ในการเผยแพร่ (publicity rights) และการประชุมเมื่อวันที่ 13 ตุลาคม ที่กระทรวงเศรษฐกิจ การค้า และอุตสาหกรรมของญี่ปุ่นได้สรุปทางเลือกในการคุ้มครองเสียงและภาพลักษณ์ภายใต้พระราชบัญญัติป้องกันการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม [acgch.com]

ในระดับสากล ประเด็นเรื่อง AI กับแรงงานในวงการบันเทิงก็เป็นที่ถกเถียงอย่างกว้างขวาง สหภาพนักแสดงภาพยนตร์และโทรทัศน์ของสหรัฐอเมริกา (SAG-AFTRA) ได้บรรลุข้อตกลงเบื้องต้นกับสตูดิโอฮอลลีวูดเมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม 2026 ซึ่งรวมถึงข้อกำหนดใหม่ที่เสริมสร้างการยินยอมและค่าตอบแทนสำหรับการใช้ AI และการสร้างแบบจำลองดิจิทัล โดยเน้นหลักการที่สนับสนุนการแสดงของมนุษย์อย่างยิ่ง [shootonline.com], [cnnbc.com] นอกจากนี้ SAG-AFTRA ยังได้ลงนามในสัญญาใหม่กับสตูดิโอเกมเมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม 2025 โดยมุ่งเน้นที่การคุ้มครอง AI สำหรับนักแสดงเสียงและนักแสดงโมชันแคปเจอร์ในวิดีโอเกม ซึ่งรวมถึงข้อกำหนดด้านการยินยอมและการเปิดเผยสำหรับการใช้แบบจำลองดิจิทัลที่สร้างโดย AI [reuters.com]

ในประเทศไทยเอง กระทรวงแรงงานก็กำลังหารือแนวทางวิธีการทำงานในกองถ่ายภาพยนตร์ ซีรีส์ และละคร เพื่อแก้ปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อความปลอดภัย สุขภาพ และชีวิตของบุคลากรในอุตสาหกรรมบันเทิง โดยร่างมาตรฐานดังกล่าวครอบคลุมถึงสิทธิในภาพ เสียง และเทคโนโลยี AI ซึ่งบังคับใช้หลักการ Consent, Compensation, Control (ความยินยอม-ค่าตอบแทน-การควบคุม) และห้ามนำภาพหรือเสียงไปใช้ฝึก AI โดยไม่ได้รับอนุญาต [amarintv.com]

ใบหน้ามนุษย์หลากหลายเชื่อมโยงกับเครือข่ายดิจิทัล สื่อถึงการยินยอมและค่าตอบแทน

การออกแนวปฏิบัติของสหภาพนักแสดงญี่ปุ่นสะท้อนให้เห็นถึงความพยายามของอุตสาหกรรมบันเทิงทั่วโลกในการรับมือกับความท้าทายที่เกิดจากเทคโนโลยี AI โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของการคุ้มครองสิทธิ์ในเสียงและภาพลักษณ์ของนักแสดง การกำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเกี่ยวกับการยินยอม ค่าตอบแทน และการควบคุมการใช้ AI ไม่เพียงแต่ช่วยปกป้องสิทธิ์ของบุคลากรในปัจจุบัน แต่ยังเป็นการวางรากฐานสำหรับอนาคตที่ AI จะเข้ามามีบทบาทมากขึ้นในวงการนี้ การเคลื่อนไหวเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าอุตสาหกรรมกำลังมุ่งหน้าสู่การสร้างสมดุลระหว่างนวัตกรรมทางเทคโนโลยีกับการรักษามูลค่าและคุณค่าของการแสดงโดยมนุษย์

แหล่งข้อมูล