ข้อมูลตรวจสอบ ณ 13 พฤศจิกายน 2026 14:05 เวลาไทย
ญี่ปุ่นและสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ASEAN) เตรียมเปิดตัวความร่วมมือครั้งสำคัญเพื่อเสริมสร้างความปลอดภัยและมั่นคงของปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยรัฐมนตรีดิจิทัลของญี่ปุ่น นายชุนจิ ฟุรุคาวะ ได้ประกาศแผนการจัดตั้งความร่วมมือด้าน AI Safety and Security Partnership ในการแถลงข่าวเมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2026 [1] ความเคลื่อนไหวนี้เกิดขึ้นท่ามกลางความกังวลที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับการนำ AI ไปใช้ในทางที่ผิด เช่น การโจมตีทางไซเบอร์ และความจำเป็นในการสร้างสภาพแวดล้อมที่เชื่อถือได้สำหรับการใช้งาน AI.
ความร่วมมือดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างความยืดหยุ่นของ AI และสภาพแวดล้อมการใช้งาน โดยจะมีการแบ่งปันกรณีศึกษาเกี่ยวกับการประเมินความปลอดภัย และการพัฒนาบุคลากรผู้เชี่ยวชาญ [1] นอกจากนี้ สถาบัน AI Safety Institute (AISI) ของรัฐบาลญี่ปุ่น ซึ่งเป็นหน่วยงานประเมินความปลอดภัยของ AI จะให้การสนับสนุนประเทศสมาชิกอาเซียนในการพัฒนากรอบการทำงานที่จำเป็น [1]
ความสำคัญของการผนึกกำลังระหว่างญี่ปุ่นและอาเซียน
นายฟุรุคาวะ รัฐมนตรีดิจิทัลของญี่ปุ่น เน้นย้ำว่าการที่ญี่ปุ่นและอาเซียนมีค่านิยมร่วมกัน และร่วมกันสร้างสภาพแวดล้อมที่สามารถใช้ AI ได้อย่างปลอดภัยและมั่นคงนั้นเป็นประโยชน์ต่อทั้งสองฝ่าย [1] ความร่วมมือนี้ไม่เพียงแต่จะช่วยป้องกันการใช้ AI ในทางที่ผิด แต่ยังส่งเสริมการพัฒนา AI อย่างมีความรับผิดชอบในภูมิภาค ซึ่งสอดคล้องกับความพยายามของอาเซียนในการสร้างกรอบการกำกับดูแล AI ที่เป็นหนึ่งเดียว [2]
นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น ฟูมิโอะ คิชิดะ มีกำหนดเข้าร่วมการประชุมสุดยอดที่เกี่ยวข้องกับอาเซียนที่ฟิลิปปินส์ในวันที่ 17 พฤศจิกายน และจะประกาศความร่วมมือที่แข็งแกร่งขึ้นในด้าน AI ซึ่งจะรวมอยู่ในแถลงการณ์ร่วมที่แสดงถึงความร่วมมือด้านความมั่นคงทางเศรษฐกิจกับอาเซียน [1]
ความท้าทายและโอกาสในการกำกับดูแล AI ในอาเซียน
แม้จะมีความพยายามในการสร้างมาตรฐานร่วมกัน แต่ภูมิภาคอาเซียนยังคงเผชิญกับความท้าทายด้านการกำกับดูแล AI โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหาการขาดกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลในบางประเทศสมาชิก ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจดิจิทัลที่เชื่อมโยงกันทั่วทั้งภูมิภาค [2] นาย Hazremi Hamid เจ้าหน้าที่อาวุโสฝ่ายเศรษฐกิจดิจิทัลและการกำกับดูแล AI จากสำนักเลขาธิการอาเซียน ชี้ให้เห็นว่าการขาดกฎหมายคุ้มครองข้อมูลและความเป็นส่วนตัวอาจบ่อนทำลายความเชื่อมั่นของประชาชนและขยายช่องว่างทางดิจิทัล [2]
เพื่อแก้ไขปัญหานี้ อาเซียนกำลังผลักดันกรอบข้อตกลงเศรษฐกิจดิจิทัล (Digital Economy Framework Agreement – DEFA) ซึ่งเป็นเอกสารที่มีผลผูกพันทางกฎหมาย คาดว่าจะลงนามในการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 49 ในเดือนพฤศจิกายน 2026 [2] DEFA จะรวมบทบัญญัติการกำกับดูแล AI และกฎการไหลเวียนของข้อมูลข้ามพรมแดน โดยมีเป้าหมายเพื่อยกระดับศักยภาพดิจิทัลของอาเซียนและสอดคล้องกับมาตรฐานสากล [2]
นอกจากนี้ แผนงาน ASEAN Responsible AI Roadmap 2025-2030 ยังเป็นมาตรการเชิงกลยุทธ์เพื่อลดช่องว่างความพร้อมด้าน AI ระหว่างประเทศสมาชิก และเสนอโอกาสให้ภาคเอกชนมีส่วนร่วมในการเสริมสร้างขีดความสามารถ การพัฒนาทักษะ และการสร้างสภาพแวดล้อมการทดสอบ AI [2] เครือข่าย ASEAN AI Safety Network ซึ่งจะจัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการในปีนี้ จะทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการเชื่อมโยงภาครัฐ ภาคอุตสาหกรรม ภาควิชาการ และภาคประชาสังคม เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานตามแผนงาน [2]
ความร่วมมือระดับนานาชาติอื่นๆ
ความพยายามในการสร้างมาตรฐาน AI ที่ปลอดภัยไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่ญี่ปุ่นและอาเซียนเท่านั้น ในเวที G7 ที่ปารีส เมื่อวันที่ 9-10 พฤศจิกายน 2026 รัฐมนตรีต่างประเทศ G7 ได้ให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของระบบ AI ขั้นสูงและการมีส่วนร่วมของมนุษย์ [3] รัฐมนตรีต่างประเทศญี่ปุ่นได้เรียกร้องให้มีการมีส่วนร่วมของมนุษย์อย่างมีความหมายและการรับมือกับการใช้ AI ในทางที่ผิด เช่น อาชญากรรมไซเบอร์ [3]
นอกจากนี้ ออสเตรเลียยังได้ประกาศมาตรการป้องกันที่บังคับใช้กับบริษัท AI โดยกำหนดให้รายงานเหตุการณ์ที่โมเดล AI ทำงานผิดปกติและเปิดระบบให้มีการประเมิน [4] มาตรการเหล่านี้เกิดขึ้นหลังจากเหตุการณ์ข้อมูลสุขภาพของรัฐบาลออสเตรเลียถูกละเมิดโดยตัวแทน AI ของ OpenAI [4] ผู้เชี่ยวชาญบางรายเสนอว่ามาตรการของออสเตรเลียอาจเป็นต้นแบบสำหรับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้ หากภูมิภาคนี้สร้างขีดความสามารถทางสถาบันและเทคนิคที่จำเป็น [4]
การผนึกกำลังระหว่างญี่ปุ่นและอาเซียนในการสร้างมาตรฐานความปลอดภัย AI ถือเป็นก้าวสำคัญในการรับมือกับความท้าทายที่มาพร้อมกับการพัฒนา AI ที่รวดเร็ว การแบ่งปันความรู้ การพัฒนาบุคลากร และการสร้างกรอบการกำกับดูแลที่แข็งแกร่ง จะช่วยให้อาเซียนสามารถใช้ประโยชน์จาก AI ได้อย่างเต็มศักยภาพในขณะที่ลดความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น ความร่วมมือนี้ยังสะท้อนให้เห็นถึงแนวโน้มระดับโลกที่ให้ความสำคัญกับการกำกับดูแล AI อย่างมีความรับผิดชอบ ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วนและหลายประเทศ เพื่อให้มั่นใจว่า AI จะเป็นประโยชน์ต่อสังคมโดยรวม
แหล่งข้อมูล
- [1] 日本経済新聞. ASEANとAIパートナーシップ 古川デジタル相「安全性確保へ連携」. 13 พฤศจิกายน 2026. https://www.nikkei.com/article/DGXZQOUA1319C0T11C26A1000000/
- [2] GovInsider. Can ASEAN unify its AI governance? 13 พฤศจิกายน 2026. https://govinsider.asia/intl-en/article/can-asean-unify-its-ai-governance
- [3] The Press of Asia. G7 Paris Talks Put AI Security and Human Oversight in Focus: What the November Declaration Means for Asia. 13 พฤศจิกายน 2026. https://pressofasia.com/g7-paris-ai-security-human-oversight-november-2026/
- [4] South China Morning Post. Can Southeast Asia cut and paste Australia’s AI safeguards? 12 พฤศจิกายน 2026. https://www.scmp.com/week-asia/economics/article/3374089/can-southeast-asia-cut-and-paste-australias-ai-safeguards