ในช่วงปี 2025 และ 2026 รัสเซียได้ทุ่มเทความสนใจอย่างมากต่อปัญญาประดิษฐ์ (AI) โดยมองว่าไม่ใช่เพียงแค่ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีเท่านั้น แต่ยังเป็นเครื่องมือสำคัญสำหรับอธิปไตยของชาติ การพัฒนาเศรษฐกิจ และการสร้างอิทธิพลทางภูมิรัฐศาสตร์ ในช่วงเวลานี้มีการลงทุนครั้งใหญ่จากหน่วยงานที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐ เช่น สเบอร์แบงก์ (Sberbank) ควบคู่ไปกับการกำหนดนโยบายที่มุ่งเสริมสร้างขีดความสามารถด้าน AI ภายในประเทศ และยืนยันการควบคุมภูมิทัศน์ดิจิทัล แนวทางเชิงกลยุทธ์ของประเทศต่อ AI ตอกย้ำความทะเยอทะยานที่กว้างขึ้นในการรักษาตำแหน่งของตนในการแข่งขันทางเทคโนโลยีระดับโลก ซึ่งมีนัยยะที่ครอบคลุมตั้งแต่ความร่วมมือทางเศรษฐกิจไปจนถึงสงครามข้อมูล
หัวใจสำคัญของกลยุทธ์ AI ของรัสเซียคือการลงทุนจำนวนมากในเทคโนโลยีที่พัฒนาขึ้นเองภายในประเทศ สเบอร์แบงก์ ซึ่งเป็นสถาบันการเงินชั้นนำ ได้ประกาศแผนการเพิ่มการลงทุนด้าน AI เป็นกว่าสองเท่า โดยจะสูงถึง 350 พันล้านรูเบิลภายในปี 2026 ความมุ่งมั่นทางการเงินนี้เน้นย้ำถึงความพยายามร่วมกันในการส่งเสริมนวัตกรรมภายในรัสเซีย ลดการพึ่งพาโซลูชันจากต่างประเทศ นอกจากนี้ รัฐบาลรัสเซียยังได้ริเริ่มนโยบายที่เข้มงวดมากขึ้น โดยมีแผนที่จะห้ามหรือจำกัดการใช้เครื่องมือ AI จากต่างประเทศ เช่น Claude, ChatGPT และ Gemini หากไม่ปฏิบัติตามกฎระเบียบใหม่ที่กำหนดขึ้น การเคลื่อนไหวนี้สะท้อนถึงความปรารถนาของเครมลินในการสร้าง ระบบนิเวศ AI ที่เป็นอิสระและปลอดภัย ซึ่งสอดคล้องกับวิสัยทัศน์ของประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ที่ต้องการจัดตั้งคณะทำงาน AI ระดับชาติเพื่อรับประกันอธิปไตยของรัสเซียในด้านเทคโนโลยีนี้
การประยุกต์ใช้ AI ในรัสเซียขยายไปสู่ภาคส่วนต่างๆ รวมถึงการเงินและกลาโหม ตัวอย่างเช่น มีรายงานว่าการใช้โซลูชัน AI ได้ช่วยให้การชำระเงินระหว่างรัสเซียและอินเดียกว่า 70% ดำเนินการได้ภายในเวลาไม่ถึง 10 นาที ซึ่งแสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพและศักยภาพในการเปลี่ยนแปลงของ AI ในการอำนวยความสะดวกทางการค้าและการเงินระหว่างประเทศ ในขณะเดียวกัน AI ทางทหารก็เป็นอีกหนึ่งประเด็นสำคัญ โดยรัสเซียมองว่า AI เป็นปัจจัยสำคัญในการเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของสงครามยุคใหม่ มีการกล่าวถึงการใช้ AI ในปฏิบัติการทางทหารและสงครามข้อมูล ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความพยายามของรัสเซียในการใช้ประโยชน์จาก AI เพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถด้านการป้องกันประเทศและอิทธิพลทางภูมิรัฐศาสตร์
อย่างไรก็ตาม การพัฒนา AI ของรัสเซียก็มาพร้อมกับความท้าทายและข้อถกเถียง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านจริยธรรมและความปลอดภัย การที่รัสเซียพยายามควบคุมและจำกัดการเข้าถึง AI จากต่างประเทศนั้นถูกมองว่าเป็นการสร้างกำแพงดิจิทัล ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการแลกเปลี่ยนความรู้และนวัตกรรมในระดับโลก นอกจากนี้ การใช้ AI ในสงครามข้อมูลและการทหารยังก่อให้เกิดความกังวลเกี่ยวกับผลกระทบต่อความมั่นคงระหว่างประเทศและความเสี่ยงของการแข่งขันด้านอาวุธ AI
โดยสรุปแล้ว ความมุ่งมั่นของรัสเซียในการพัฒนา AI ในช่วงปี 2025-2026 สะท้อนให้เห็นถึงความพยายามอย่างไม่หยุดยั้งในการสร้างอธิปไตยทางเทคโนโลยีและเสริมสร้างบทบาทของตนในเวทีโลก การลงทุนจำนวนมหาศาลจากสถาบันอย่างสเบอร์แบงก์ และนโยบายที่มุ่งเน้นการพัฒนา AI ภายในประเทศ แสดงให้เห็นถึงความเชื่อมั่นว่า AI จะเป็นตัวขับเคลื่อนสำคัญของอนาคต อย่างไรก็ตาม การดำเนินการตามวิสัยทัศน์นี้จะต้องเผชิญกับความท้าทายทั้งภายในและภายนอก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริบทของความร่วมมือระหว่างประเทศและข้อพิจารณาด้านจริยธรรม การที่รัสเซียจะสามารถบรรลุเป้าหมายในการเป็นผู้นำด้าน AI ได้หรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับความสามารถในการสร้างสมดุลระหว่างนวัตกรรม การควบคุม และความรับผิดชอบในยุคที่เทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
แหล่งที่มา: https://www.reuters.com/business/russia-give-itself-sweeping-powers-ban-or-restrict-foreign-ai-tools-2026-03-20/, https://interfax.com/newsroom/top-stories/114913/, https://www.globalbankingandfinance.com/russia-putin-ai-zero/, https://www.facebook.com/groups/newworldbuilding/posts/1201288871913683/