GISTDA ผนึก AI และดาวเทียม ปฏิรูปเกษตรไทยสู่ยุค Big Data รับมือ EUDR และพิสูจน์คาร์บอน

ข้อมูลตรวจสอบ ณ 21 พฤศจิกายน 2026 02:05 เวลาไทย

สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA ร่วมกับภาคเอกชน เดินหน้าปฏิรูปภาคเกษตรไทยด้วยการนำเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศมาประยุกต์ใช้ โดยเน้นการใช้ข้อมูลดาวเทียม ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) และปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อยกระดับการจัดการเกษตรแม่นยำ การสร้างระบบตรวจสอบย้อนกลับสำหรับสินค้าเกษตร และการพิสูจน์บทบาทของนาข้าวไทยในการดูดซับคาร์บอน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการเตรียมความพร้อมรับมือกฎระเบียบใหม่ของสหภาพยุโรป (EUDR) และเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของประเทศ [thansettakij.com]

ภาพทุ่งนาข้าวที่มีข้อมูลดิจิทัลซ้อนทับ แสดงการวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อการเกษตรแม่นยำ

ยกระดับเกษตรแม่นยำด้วย Geo-AI และ Big Data

ดร.ปกรณ์ เพชรประยูร ผู้อำนวยการสำนักประยุกต์ภูมิสารสนเทศ GISTDA ได้กล่าวในงานสัมมนา THAILAND AGRI FUTURE 2027 ว่า ข้อมูลดาวเทียมเปรียบเสมือนกล้องวงจรปิดบนท้องฟ้าที่โคจรรอบโลกและถ่ายภาพเพื่อประมวลผลสถานการณ์ต่าง ๆ ได้อย่างต่อเนื่อง ปัจจุบันมีดาวเทียมประมาณ 1,000 ดวงที่สามารถนำข้อมูลมาใช้ประโยชน์ได้ โดยข้อมูลสภาพอากาศมีการอัปเดตทุก 15 นาที ทำให้สามารถติดตามความเปลี่ยนแปลงของโลกได้ใกล้เคียงเวลาจริง [thansettakij.com]

GISTDA และหน่วยงานพันธมิตรสามารถตรวจวัดตัวแปรสภาพภูมิอากาศสำคัญ (Essential Climate Variables) ได้ถึง 54 พารามิเตอร์ ครอบคลุมตั้งแต่ชั้นบรรยากาศ ปริมาณน้ำฝน น้ำท่า ความชื้นในดิน ไปจนถึงการเจริญเติบโตของพืช ข้อมูลเหล่านี้สามารถนำมาบูรณาการเพื่อวางแผนบริหารจัดการน้ำและการเกษตรได้อย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะการใช้ Geo-AI ในการวิเคราะห์ Big Data เพื่อนำไปสู่การทำเกษตรแม่นยำ (Precision Agriculture) ที่ช่วยให้เกษตรกรสามารถวางแผนเพาะปลูก บริหารจัดการน้ำ และรับมือกับสภาพอากาศที่ผันผวนได้ดียิ่งขึ้น [thansettakij.com], [nationtv.tv]

รับมือ EUDR ด้วยระบบตรวจสอบย้อนกลับ

อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือการสร้างระบบตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) สำหรับสินค้าเกษตร เพื่อรับมือกับกฎระเบียบ EUDR (European Union Deforestation Regulation) ซึ่งกำหนดให้สินค้าที่นำเข้าสหภาพยุโรปต้องไม่มาจากพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับการตัดไม้ทำลายป่า GISTDA กำลังบูรณาการข้อมูลดาวเทียมและ GIS เพื่อยืนยันแหล่งที่มาของสินค้าเกษตร โดยเฉพาะยางพารา ว่าไม่ได้มาจากพื้นที่บุกรุกป่า ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงในการส่งออกสินค้าเกษตรไทยไปยังตลาดสหภาพยุโรป [thansettakij.com]

นอกจากนี้ กรมการค้าต่างประเทศยังเตรียมนำ AI เข้ามายกระดับระบบบริการและข้อมูลการค้าต่างประเทศในปี 2570 เพื่อรองรับการออกเอกสารประมาณ 1.4 ล้านฉบับ โดยจะพัฒนาระบบตรวจสอบถิ่นกำเนิดสินค้าแบบไร้กระดาษ และนำ AI มาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการตรวจสอบและให้บริการ ซึ่งจะสนับสนุนการค้าสินค้าเกษตรของไทยให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล [prachachat.net]

พิสูจน์บทบาทนาข้าวไทยในการดูดซับคาร์บอน

ในเวทีระดับโลก โดยเฉพาะการประชุม COP ข้อมูลดาวเทียมเริ่มมีบทบาทสำคัญในการสร้างความโปร่งใสในการตรวจสอบและรายงานข้อมูลคาร์บอน ดร.ปกรณ์ระบุว่า แม้ในช่วงการทำนาจะมีการปล่อยก๊าซมีเทน แต่เมื่อข้าวเจริญเติบโต พื้นที่ปลูกข้าวก็ทำหน้าที่เป็นแหล่งดูดซับคาร์บอน (Carbon Sinks) ในปริมาณมาก และในบางช่วงเวลามีค่าการปล่อยคาร์บอนสุทธิติดลบ หรือดูดซับมากกว่าปล่อย [thansettakij.com]

การใช้ข้อมูลที่ตรวจวัดได้จริงทางวิทยาศาสตร์จากดาวเทียมมาคำนวณ จะทำให้เห็นบทบาทอีกด้านของภาคเกษตรไทยที่ช่วยดูดซับคาร์บอนให้แก่โลก ซึ่งแตกต่างจากมุมมองเดิมที่มักมองเฉพาะการปล่อยก๊าซในช่วงการเพาะปลูกเท่านั้น ประเด็นนี้มีความสำคัญต่อการเจรจาในกติกาคาร์บอนระหว่างประเทศ เพื่อสร้างความเป็นธรรมให้เกษตรกรและป้องกันการใช้มาตรการทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษีกับสินค้าเกษตรไทย [thansettakij.com]

สอดคล้องกับการวิจัยจากมหาวิทยาลัยมหาสารคามและมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ที่ใช้ภาพดาวเทียม Sentinel-2 ร่วมกับ AI ในการจำแนกรูปแบบการทำนาในจังหวัดสุพรรณบุรี ด้วยความแม่นยำเฉลี่ย 89.9% ซึ่งสามารถนำไปต่อยอดในการจัดการน้ำ การทำนาลดโลกร้อนแบบเปียกสลับแห้ง (AWD) และการผลิต “ข้าวคาร์บอนต่ำ” (Low-carbon Rice) [science.msu.ac.th]

การบูรณาการเทคโนโลยี AI และดาวเทียมเข้ากับภาคเกษตรกรรมของไทยกำลังเป็นก้าวสำคัญในการรับมือกับความท้าทายระดับโลก ทั้งในด้านความมั่นคงทางอาหาร การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และกฎระเบียบทางการค้า ด้วยการใช้ข้อมูลเชิงลึกจาก Geo-AI และระบบตรวจสอบย้อนกลับ จะช่วยยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของสินค้าเกษตรไทยในตลาดโลก และสร้างภาพลักษณ์ที่ดีในฐานะผู้ผลิตที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม การสนับสนุนงานวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีเหล่านี้อย่างต่อเนื่อง จะเป็นกุญแจสำคัญในการขับเคลื่อนภาคเกษตรไทยสู่ยุคอุตสาหกรรมอนาคตและบรรลุเป้าหมาย Net Zero 2050 [thaigov.go.th]

แหล่งข้อมูล

  • [prachachat.net] กต.ดัน AI จัดระบบ มุ่ง Food Security สร้างมูลค่าเพิ่ม. (20 พ.ย. 2569). https://www.prachachat.net/economic/news-2097489
  • [thansettakij.com] ดาวเทียม-GIS ปฏิรูปเกษตรไทย เดินหน้าใช้บิ๊กดาต้า พิสูจน์คาร์บอน-ฝ่า EUDR. (19 พ.ย. 2569). https://www.thansettakij.com/economy/trade-agriculture/674181
  • [nationtv.tv] รับมือโลกรวน-ขาดแคลนแรงงาน! ชู BIG RESET ปรับโครงสร้างเกษตรไทย ใช้ AI–นวัตกรรมเพิ่มมูลค่า สู่เกษตรยั่งยืน. (20 พฤศจิกายน 2569). https://www.nationtv.tv/news/current-issue/378986491
  • [nstda.or.th] สวทช. โชว์พันธุ์ข้าวพร้อมใช้และ AI ในงาน Rice Field Day 2026. (20 พ.ย. 2569). https://www.nstda.or.th/home/news_post/nstda-rice-field-day-2026/
  • [science.msu.ac.th] นักวิจัย มมส ร่วมกับ มธ. ใช้ดาวเทียมและ AI แยกรูปแบบการทำนาในสุพรรณบุรี แม่นยำเฉลี่ย 89.9% ต่อยอดการจัดการน้ำ การทำนาลดโลกร้อน และการผลิต “ข้าวคาร์บอนต่ำ” (Low-carbon Rice). https://science.msu.ac.th/th/?p=6393
  • [thaigov.go.th] รัฐบาลเดินหน้ายกระดับเกษตรไทยสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ ขับเคลื่อน Net Zero 2050 นายกฯ สั่งเร่งพัฒนาแหล่งน้ำ–เกษตรอัจฉริยะ ลดต้นทุน เพิ่มผลผลิตและรายได้เกษตรกร ควบคู่ดูแลสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน. (3 พฤศจิกายน 2569). https://www.thaigov.go.th/th/news/170845