ไทยเร่งเครื่องกฎหมาย AI และ PDPA รับมือยุคดิจิทัล พร้อมดันสู่สากล

ข้อมูลตรวจสอบ ณ 22 พฤศจิกายน 2026 02:05 เวลาไทย

ประเทศไทยกำลังเร่งผลักดันกรอบกฎหมายและแนวปฏิบัติเพื่อกำกับดูแลเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) และการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) ให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของยุคดิจิทัล โดยมีทั้งการยกร่างพระราชบัญญัติปัญญาประดิษฐ์ (พ.ร.บ. AI) และการปรับปรุงแนวทางการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศ

มือมนุษย์กำลังควบคุมกระแสข้อมูลดิจิทัล สื่อถึงการกำกับดูแล AI อย่างรับผิดชอบ

ยกร่าง พ.ร.บ. AI และแนวทางกำกับดูแล

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) กำลังอยู่ระหว่างการยกร่างพระราชบัญญัติปัญญาประดิษฐ์ (พ.ร.บ. AI) เพื่อกำกับดูแลเทคโนโลยี AI ให้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงในอนาคต [2] ร่างกฎหมายดังกล่าวที่เผยแพร่โดยสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ. หรือ ETDA) เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2569 มีสาระสำคัญคือการกำกับดูแลตามระดับความเสี่ยง โดยแบ่งเป็น AI ต้องห้าม, AI ความเสี่ยงสูง และ AI ที่อาจต้องแจ้ง จดทะเบียน หรือขออนุญาตก่อนใช้งาน [5]

ร่าง พ.ร.บ. AI ยังครอบคลุมการพัฒนาและใช้งาน AI ที่ส่งผลต่อบุคคลในประเทศไทย แม้จะดำเนินการในต่างประเทศ และกำหนดให้ผู้ให้บริการต่างชาติต้องแต่งตั้งผู้ประสานงานหรือตัวแทนในประเทศ นอกจากนี้ ยังกำหนดหน้าที่ของผู้นำ AI ไปใช้ (deployer) ให้บริหารความเสี่ยง มีบุคลากรกำกับดูแล เก็บบันทึกการทำงาน และรายงานความเสี่ยงที่ไม่คาดคิด [5]

ในด้านความโปร่งใส ร่างกฎหมายกำหนดให้ผู้พัฒนาระบบสร้างภาพ เสียง หรือวิดีโอ ต้องฝังเครื่องหมายที่เครื่องอ่านได้ และเนื้อหา AI ในบริบทอ่อนไหวต้องเปิดเผยว่าสร้างหรือดัดแปลงโดย AI แพลตฟอร์มต้องมีช่องทางร้องเรียนและแสดงป้ายกำกับ [5] ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ยังเน้นย้ำถึงความสำคัญของการมีนโยบายการใช้งาน AI ที่ชัดเจน การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลตามกฎหมาย PDPA และการมีมนุษย์ร่วมกำกับดูแล (Human in the loop) เพื่อตรวจสอบความถูกต้องและความเหมาะสมของผลงาน AI [4]

ยกระดับ PDPA สู่มาตรฐานสากลและแนวทาง AI

รัฐบาลไทยมุ่งยกระดับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของไทยให้เป็นที่ยอมรับในระดับสากล โดยสนับสนุนการนำประเทศไทยเข้าสู่กรอบความร่วมมือ Global CBPR (Global Cross-Border Privacy Rules) ซึ่งเป็นระบบการรับรองมาตรฐานการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลที่ส่งหรือโอนข้ามประเทศอย่างปลอดภัยและเป็นธรรม [2]

นอกจากนี้ คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPC) ได้เผยแพร่ประกาศ เรื่อง แนวทางการดำเนินการด้านการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเกี่ยวกับการพัฒนาและการใช้งานเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) พ.ศ. 2569 เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2569 [1] โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้คำแนะนำเบื้องต้นแก่ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลและผู้เกี่ยวข้องในการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลที่เกี่ยวกับการพัฒนาและการใช้งาน AI ให้เป็นไปตามเจตนารมณ์ของ พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 [1]

แนวทางดังกล่าวไม่มีสภาพบังคับตามกฎหมาย แต่เป็นคำแนะนำเพื่อประโยชน์ในการปรับใช้และปฏิบัติให้ถูกต้อง รวมถึงเพื่อให้เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลได้รับทราบถึงประโยชน์และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น [1] กระทรวงดีอีเน้นย้ำว่า การใช้งาน AI ต้องมีความรับผิดชอบ มีฐานกฎหมายรองรับที่ชัดเจน โปร่งใส ปลอดภัย และมีการประเมินความเสี่ยงต่อสิทธิส่วนบุคคล โดยเฉพาะระบบ AI ที่ใช้ข้อมูลส่วนบุคคลในการเรียนรู้หรือการตัดสินใจอัตโนมัติ [2]

การเข้าถึงกฎหมายด้วย AI และความท้าทาย

สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส. หรือ PDPC) ได้เปิดตัว “PDPC LAW CENTER” ซึ่งเป็นระบบศูนย์ข้อมูลกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลระดับสากลด้วยปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ เพื่อช่วยตอบข้อสงสัยเกี่ยวกับกฎหมาย PDPA [3] อย่างไรก็ตาม เลขาธิการ สคส. เน้นย้ำว่า AI เป็นเพียงเครื่องมือสนับสนุนการให้ความรู้เบื้องต้น ไม่ใช่เครื่องมือสำหรับตัดสินว่าการกระทำใดผิดหรือไม่ผิดกฎหมาย เนื่องจากต้องพิจารณาข้อเท็จจริงและกระบวนการตรวจสอบตามกฎหมาย [3]

แม้ไทยจะมีผู้ใช้ Generative AI จำนวนมาก แต่ผลจัดอันดับ IMD World Digital and AI Ranking 2026 ให้ไทยอยู่อันดับ 55 จาก 70 ด้านธรรมาภิบาลดิจิทัลและ AI และอันดับ 58 ด้านความปลอดภัยไซเบอร์และจริยธรรม AI ซึ่งสะท้อนถึงช่องว่างระหว่างการใช้งานกับกรอบกติกา [5] การสร้างสมดุลระหว่างการคุ้มครองผู้เสียหายกับต้นทุนนวัตกรรม และความชัดเจนกับความยืดหยุ่นของกฎหมายยังคงเป็นข้อแลกเปลี่ยนสำคัญที่ต้องชั่งน้ำหนัก [5]

การขับเคลื่อนกฎหมายและแนวปฏิบัติเกี่ยวกับ AI และ PDPA ของประเทศไทย แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นในการสร้างกรอบการกำกับดูแลที่แข็งแกร่ง เพื่อรองรับการเติบโตของเทคโนโลยีดิจิทัล ควบคู่ไปกับการคุ้มครองสิทธิของประชาชน การยกร่าง พ.ร.บ. AI และการยกระดับ PDPA สู่มาตรฐานสากล รวมถึงการออกแนวทางเฉพาะสำหรับการใช้งาน AI ถือเป็นก้าวสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นและธรรมาภิบาลในยุคที่ AI เข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวันมากขึ้น การติดตามรายละเอียดของกฎหมายลำดับรองและการประเมินผลกระทบต่อผู้ประกอบการและผู้ใช้งานจึงเป็นสิ่งสำคัญต่อไป

แหล่งข้อมูล

  • 1. [pdpc.or.th](https://www.pdpc.or.th/29505/) ประกาศคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เรื่อง แนวทางการดำเนินการด้านการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเกี่ยวกับการพัฒนาและการใช้งานเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) พ.ศ. 2569. 16 พฤศจิกายน 2569.
  • 2. [posttoday.com](https://www.posttoday.com/ai-today/752247) ดีอี ยกระดับคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลสากล ดัน PDPA สู่ Global CBPR. 20 พฤศจิกายน 2569.
  • 3. [thebangkoktimes.com](https://thebangkoktimes.com/2569112001) สคส. พลิกโฉมการเข้าถึงกฎหมาย PDPA เปิดตัว “PDPC LAW CENTER” ตอบข้อสงสัยด้วย AI และเดินหน้าสร้างภูมิคุ้มกันดิจิทัลเด็กไทย ผ่าน “PDPA KIDS”. 20 พฤศจิกายน 2569.
  • 4. [micronewsonline.com](https://micronewsonline.com/article/%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99-%E0%B8%96%E0%B8%AD%E0%B8%94%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%99-%E0%B8%A1%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%95ai-%E0%B9%82%E0%B8%88%E0%B8%97%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%83%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B9%88%E0%B8%A5%E0%B8%B4%E0%B8%82%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%97%E0%B8%98%E0%B8%B4-%E0%B8%98%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%A0%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%A5-6af928e7613d54d82ce731e3) รายงาน : ถอดบทเรียน มองอนาคตAI โจทย์ใหม่ลิขสิทธิ-ธรรมาภิบาล. 14 พฤศจิกายน 2569.
  • 5. [siamshift.com](https://siamshift.com/digital-policy/analysis-thailand-ai-governance-draft-ai-act) บทวิเคราะห์: ร่างกฎหมาย AI ของไทยและช่องว่างธรรมาภิบาล. 16 พฤศจิกายน 2569.