Meta เผชิญคดีละเมิด BIPA สหรัฐฯ ปมใช้ข้อมูลใบหน้าฝึก AI และระบบจดจำใบหน้า

/ AI ช่วยสรุปข่าว

ข้อมูลตรวจสอบ ณ 13 พฤศจิกายน 2026 02:05 เวลาไทย

Meta บริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ กำลังเผชิญคดีฟ้องร้องแบบกลุ่มในสหรัฐอเมริกา จากข้อกล่าวหาว่าได้นำข้อมูลใบหน้าที่ปรากฏในภาพถ่ายบนแพลตฟอร์ม Facebook และ Instagram ไปใช้ฝึกโมเดลปัญญาประดิษฐ์ (AI) และพัฒนาระบบจดจำใบหน้า โดยไม่ได้รับความยินยอมตามกฎหมาย Biometric Information Privacy Act (BIPA) ของรัฐอิลลินอยส์ ประเด็นสำคัญของคดีนี้อยู่ที่การประมวลผล ‘ข้อมูลชีวมิติ’ ซึ่งรวมถึงการพัฒนาฟีเจอร์จดจำใบหน้าสำหรับแว่นตาอัจฉริยะของบริษัทที่ใช้ชื่อโค้ดว่า ‘NameTag’ และการฝึกโมเดล AI แบบ generative อย่าง ‘Emu’ และ ‘Muse Image’

คดีฟ้องร้องแบบกลุ่มและข้อกล่าวหาหลัก

เมื่อวันที่ 4 กันยายน 2026 โจทก์ 4 ราย ได้แก่ ฟรานซิสโก อัลวาเรซ และ เจเรมี วอลล์ พร้อมพวก ได้ยื่นฟ้อง Meta ต่อศาลรัฐบาลกลางเขตตอนเหนือของรัฐอิลลินอยส์ สหรัฐฯ [5] ทีมกฎหมายฝ่ายโจทก์จากสำนักงาน Wexler Boley & Elgersma กล่าวหาว่า Meta ได้ดึงและจัดเก็บ ‘ตัวระบุชีวมิติ’ จากใบหน้าในภาพถ่ายเพื่อนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์ โดยไม่แจ้งให้ทราบและไม่ได้รับความยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษร ซึ่งขัดต่อกฎหมาย BIPA ของรัฐอิลลินอยส์ [5]

กฎหมาย BIPA กำหนดให้บริษัทต้องแจ้งเป็นลายลักษณ์อักษรและขอความยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนที่จะเก็บตัวระบุชีวมิติหรือข้อมูลชีวมิติใดๆ หากพบว่ามีการละเมิด กฎหมายกำหนดค่าเสียหายไว้ที่ 1,000 ดอลลาร์ต่อการละเมิดหนึ่งครั้งในกรณีประมาท และ 5,000 ดอลลาร์ต่อการละเมิดหนึ่งครั้งในกรณีจงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง [5]

กลุ่มผู้ที่อาจเข้าข่ายคดีนี้ไม่ได้จำกัดเฉพาะผู้ใช้งาน Meta เท่านั้น แต่ยังอาจรวมถึงบุคคลที่ไม่ได้ใช้แพลตฟอร์ม แต่ใบหน้าปรากฏอยู่ในภาพที่ผู้อื่นโพสต์ด้วย ขอบเขตกลุ่มที่แท้จริงและการรับรองสถานะคดีแบบกลุ่มยังต้องผ่านกระบวนการพิจารณาของศาลต่อไป [5]

การพัฒนา NameTag และการใช้ข้อมูลชีวมิติ

หนึ่งในประเด็นหลักที่ถูกกล่าวถึงในคดีคือ ‘NameTag’ ซึ่งเป็นโค้ดสำหรับระบบจดจำใบหน้าที่ถูกพบในแอปพลิเคชัน Meta AI และเชื่อมต่อกับแว่นตาอัจฉริยะ Ray-Ban และ Oakley ของ Meta [5] แม้ว่า Andy Stone รองประธานฝ่ายสื่อสารของ Meta จะโต้แย้งผ่านแพลตฟอร์ม X ว่าฟีเจอร์ดังกล่าวไม่มีอยู่จริง แต่ Wired ได้ยืนยันรายงานอีกครั้งในภายหลังว่าโค้ดที่เกี่ยวข้องถูกเผยแพร่ไปยังแอป Meta AI จริง [5]

Meta เคยชี้แจงว่าสามารถนำโพสต์ ความคิดเห็น และภาพถ่ายสาธารณะบน Facebook และ Instagram ไปใช้ฝึกโมเดล AI ได้ โดยมีเป้าหมายเพื่อเรียนรู้รูปแบบภาษาและวัฒนธรรม ไม่ใช่การสร้างฐานข้อมูลเพื่อระบุตัวบุคคล [5] อย่างไรก็ตาม ฝ่ายโจทก์ยืนยันว่าการนำโพสต์สาธารณะไปฝึก AI กับการดึงตัวระบุชีวมิติจากใบหน้าไปจัดเก็บ เป็นคนละประเด็นกัน ศาลจึงมีแนวโน้มต้องพิจารณาว่าค่าลักษณะใบหน้าถูกสร้างและจัดเก็บขึ้นจริงระหว่างกระบวนการฝึกโมเดลหรือไม่ Meta ครอบครองหรือควบคุมข้อมูลดังกล่าวหรือไม่ และ Meta ได้แจ้งพร้อมขอความยินยอมจากผู้ใช้งานตามที่กฎหมายกำหนดหรือไม่ [5]

ความกังวลเกี่ยวกับแว่นตาอัจฉริยะและการเฝ้าระวัง

คดีนี้เกิดขึ้นท่ามกลางความกังวลที่เพิ่มขึ้นในยุโรปเกี่ยวกับแว่นตาอัจฉริยะที่สามารถบันทึกภาพและวิดีโอได้อย่างลับๆ [1] โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสหราชอาณาจักรที่มีการรายงานข่าวอย่างเข้มข้นเกี่ยวกับ ‘แว่นตาโรคจิต’ และรายงานว่า Meta กำลังพัฒนาระบบจดจำใบหน้าเพื่อรวมเข้ากับอุปกรณ์เหล่านี้ [1] แม้ Meta จะระบุว่าได้ดำเนินการหลายขั้นตอนเพื่อป้องกันการดัดแปลงไฟ LED ที่กะพริบเพื่อแสดงว่าอุปกรณ์กำลังบันทึก [1] แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์และนักกฎหมายจากหน่วยงานคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของเดนมาร์ก (Datatilsynet) มองว่าการแพร่หลายของแว่นตาเหล่านี้อาจเป็นการ ‘ทำให้การเฝ้าระวังเป็นประชาธิปไตย’ ในที่สาธารณะ และอาจนำไปสู่การละเมิดกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (GDPR) ได้ [4]

ในขณะที่ยุโรปกำลังพิจารณามาตรการควบคุม เช่น การห้ามใช้ในโรงเรียนในออสโล และการเรียกร้องให้สหภาพยุโรปออกกฎระเบียบที่ชัดเจน [1] ประเทศไทยเองก็ได้ออกแนวปฏิบัติเกี่ยวกับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลสำหรับการพัฒนาและการใช้ AI เมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2026 ซึ่งเน้นย้ำถึงหลักการต่างๆ เช่น ฐานทางกฎหมายในการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล การลดปริมาณข้อมูล การประเมินความเสี่ยง และการประเมินผลกระทบด้านการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล [2], [3], [6] แนวปฏิบัตินี้ระบุว่าโมเดลที่ฝึกด้วยข้อมูลส่วนบุคคลจึงไม่ถือเป็นข้อมูลนิรนามโดยอัตโนมัติ และการยินยอมควรเป็นทางเลือกสุดท้ายในการประมวลผลข้อมูล [6]

คดีฟ้องร้อง Meta ในสหรัฐฯ สะท้อนให้เห็นถึงความท้าทายที่สำคัญในการรักษาสมดุลระหว่างนวัตกรรม AI กับสิทธิความเป็นส่วนตัวของบุคคล โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคที่เทคโนโลยี AI และอุปกรณ์สวมใส่กำลังพัฒนาไปอย่างรวดเร็ว การพิจารณาของศาลในคดีนี้จะเป็นบรรทัดฐานสำคัญสำหรับอนาคตของการใช้ข้อมูลชีวมิติในการฝึก AI และการพัฒนาระบบจดจำใบหน้า

ในขณะเดียวกัน ความกังวลเกี่ยวกับการเฝ้าระวังที่อาจเกิดขึ้นจากแว่นตาอัจฉริยะในยุโรป และแนวปฏิบัติการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลสำหรับ AI ของไทย แสดงให้เห็นถึงความพยายามของหน่วยงานกำกับดูแลทั่วโลกในการสร้างกรอบการทำงานที่ชัดเจนเพื่อปกป้องสิทธิขั้นพื้นฐานของผู้คน การติดตามผลของคดีนี้และมาตรการกำกับดูแลที่กำลังจะเกิดขึ้นจะเป็นสิ่งสำคัญในการกำหนดทิศทางของการพัฒนา AI ที่มีความรับผิดชอบและเคารพความเป็นส่วนตัว

แหล่งข้อมูล